Rafoloji

Totaliter rejimler hattâ din adına sergilenen baskıcı ve kısıtlayıcı yönetimler altında bunalan İslâm dünyası demokrasiye ve özgürlüklere -dayandığı temel fikriyatı kavrama yönünde bir çaba sergilemeye, hattâ bu yolculuğun muhtemel sorunlarını tartışmaya ve ona göre bir zihni hazırlık yapmaya fırsat bulmaksızın- koşup durdu. Bu yönde zihnî berraklık ve içselleştirme sağlanamadığı için de demokrasi ve özgürlük fikri öteden beri dinî düşünce içinde kendine bir yer edinmekte zorlandı. Hattâ otoriter yönetim eğiliminde olanlar demokrasi ve özgürlük karşıtı fikirlerine -geleneksel dinî düşünceye sığınarak- meşruiyet sağlayabildiler.