Rafoloji

Dinî bilgi ve eğitimde tek hakikatçi ve ideolojik ortam, ayrıca ters yönden dünyevileşmeyi besleyen bir rol de üstlenmektedir. Mesela günümüz Selefiliğinin öne çıkan tezi "Kur'an ve Sünnete dönmek" ise de, bu söylem slogandan öte gitmemektedir. Burada asıl sorun, onların dinin ana metinlerine literal ve zâhirî anlamdan öte yorum getirmeyi dinden sapma olarak görüp din adına "tek hakikatçi ve tahammülsüz" bir tutuma sahip olmalarıdır.

Sorun, Müslümanların dini anlama yolundaki bütün çabalarını boşa çıkaracak şekilde dinî düşünceyi geçmişe kilitlemeleri, bütün bunları da Allah ve Hz. Peygamber adına yapıyor olmalarıdır.

Şia dünyası da dinî gelenekte bilginin bu sivil, zannî ve mütevazı karakterini göz ardı ederek dinî hiyerarşi içinde bağlayıcı, otoriter bir din söylemi geliştirdi. Böyle olunca da gerek Sünnî gerekse Şia kesiminde din ulemâsı din adına konuşan, adeta diğer dinlerdeki "Tanrı adına konuşan ruhban sınıfı" gibi Allah katından bilgiler getiren kimseler olarak tanındı ve böyle algılandı. Bu durum ise neticede, dinî bilgi ve yorumun sivil karakterini kaybetmesi, yerini dinî-kutsal otoritelerin alması demektir.