Rafoloji

Avrupa'nın üs­tünlük iddiası da laftan ibaretti. Bir toplumun teknik ve eko­nomik alanda daha ileri olması, sosyal ve ahlaki bakımdan da ileri olmasını gerektirmez. İktisadi kalkınma gerçekleşin­ce toplumun üyeleri arasında daha kamil münasebetler ku­rulmaz mutlaka. Ne bilgelik artar, ne adalet şuuru. Belki ak­si olur, zira iktisadi gelişme ile insanın insanı sömürmesi da­ ha da keskinleşir. Kısaca, toplumların ilerleyişini yalnız eko­nomik ve teknik seviyeye, başka bir deyişle, altyapıya baka­rak değerlendiremeyiz. Daha doğrusu tek ölçü bu değildir. Medeniyetin bütün alanlarda üstünlüğü diye bir şey olamaz, olsa olsa teknolojik bir üstünlük, tabiat üzerinde egemenlik söz konusudur.