Rafoloji

Bazı kitaplar bir hayatı anlatır, bazılarıysa anlattığı hayat üzerinden insanı kendi içine doğru yürütür. Aşkın Miracı: Hallâc-ı Mansûr benim için ikinci türden bir kitap oldu.
Hallâc-ı Mansûr’u yalnızca “Enel Hak” sözüyle, darağacıyla ve trajik sonuyla bilmek; aslında onun hikâyesinin çok küçük bir kısmını bilmekmiş. Sayfalar ilerledikçe karşıma yalnızca tarihî bir şahsiyet değil; inandığı hakikatin bedelini göze alan, aşkı sözden hâle dönüştürmeye çalışan bir insan çıktı.
Kitapta beni en çok düşündüren şeylerden biri, aşk ile benlik arasındaki mücadele oldu. Tasavvufta sıkça karşılaştığımız “ben”den geçme meselesi, Hallâc’ın hayatında yalnızca söylenen bir söz olmaktan çıkıp ağır bir imtihana dönüşüyor. İnsan ister istemez kendine soruyor: İnandığımız şeyler için ne kadarından vazgeçebiliriz?
Söylediklerimizin bedeli önümüze konsa yine aynı sözleri söyleyebilir miyiz?
Elbette Hallâc-ı Mansûr gibi tarihî ve tasavvufî bir şahsiyeti roman üzerinden okurken, anlatılanlarla tarihî gerçekliği birbirinden ayırmak gerektiğini de unutmamak lazım. Romanın kurduğu dünya ile tarihî kaynakların Hallâc’ı her zaman aynı kişi olmayabilir. Fakat eser, Hallâc’ı merak ettirmeyi ve onun düşünce dünyasına başka kaynaklardan da bakma isteği uyandırmayı başarıyor.
496 sayfanın 410. sayfasına geldiğimde bende kalan duygu şu:

Mücella, bağırarak anlatılan bir hikâye değil; susarak insanın içine yürüyen bir roman. Nazan Bekiroğlu burada olaydan çok hâli, sonuçtan çok bekleyişi anlatıyor. Mücella bir karakterden ziyade, toplumun kenarında kalmış nice kadının ortak ruhu gibi duruyor: Sessiz, görünmez ama derin.
Romanın en güçlü yanı şu bence:
Mücella’nın başına “büyük şeyler” gelmiyor; ama insanın içinde büyük şeyler oluyor. Beklemek, kabullenmek, vazgeçmeden yaşamak… Bunlar dramatik değil belki, ama çok gerçek. O yüzden okurken “ne olacak?”tan çok, “ben burada ne hissediyorum?” diye soruyorsun.
Dil meselesine gelince:
Bekiroğlu’nun dili süslü değil ama ince işçilikli. Cümleler gösteriş yapmıyor; sessizce yerleşiyor. Kitap bittiğinde akılda olay değil, bir sükûnet kalıyor. Bu da herkesin kaldırabileceği bir ağırlık değil.
Eleştirecek olursam: