Rafoloji

İlk Hece de bana çocukluktan bugüne uzanan bir yolun, yürünmüş yolların ve geride kalmış izlerin kalıntılarını hatırlattı.

Çünkü insan bazen konuşamadıklarını yazar; içine attıklarını, sustuklarını, kimseye anlatamadıklarını kelimelere emanet eder.

Bu kitapta ben, Mehmet Özdemir’in şiirlerinden çok, şairin kendi içine dönüp kendisiyle konuşan iç sesini duydum. Her hecede geçmişten bugüne taşınan bir duygu, her dizede insanın kendinden bir parça bulabileceği bir iz vardı.

İttir Et Gitsin! – Sarah Knight

Bazı kitaplar bize bilmediğimiz şeyleri değil, bildiğimiz ama uygulamaya cesaret edemediklerimizi hatırlatır.

Sarah Knight, bu kitapta her şeyi ve herkesi önemsemek zorunda olmadığımızı anlatıyor. Zamanımızı, enerjimizi ve huzurumuzu gerçekten değer verdiğimiz şeylere ayırmamız gerektiğini söylüyor.

Artık gizlenme.

Işığın senden taşsın, bir başkasının gecesini aydınlatsın.

Çünkü sen sadece hayatta kalan değil,

Bazı kitaplar vardır; yazıldığı çağın insanını anlatırken, yıllar sonra elimize geçtiğinde bizi de anlatmaya başlar. Honoré de Balzac’ın Otuzunda Kadın adlı romanı benim için tam da böyle bir kitap.
Balzac, bir kadının hayatını yalnızca yaşadığı olaylar üzerinden anlatmıyor. Onun aşklarını, hayal kırıklıklarını, anneliğini, seçimlerini ve toplumun kadına biçtiği sınırları üzerinden, aslında bir kadının kendisini bulma ve kaybetme hikâyesini anlatıyor.
Romanın merkezindeki kadın, gençliğin verdiği heyecanla hayatın gerçekleri arasındaki uçurumda yürür. Aşkı seçerken bazen kendini, bazen özgürlüğünü, bazen de geleceğini feda eder. Çünkü insan gençken bazı duyguları sonsuza kadar sürecek sanıyor. Oysa hayat, insana zaman geçtikçe başka bir şey öğretiyor:
Bazı seçimlerin bedeli vardır.
Bazı aşklar insanı büyütürken bazıları eksiltir.
Ve bazı yaralar, insanın yaşı ilerledikçe değil, kendini tanıdıkça iyileşir.

Tolstoy’un Diriliş romanı, yalnızca bir insanın yaptığı hataların farkına varmasını değil, o hataların içinde yaşayan insanın kendisiyle yüzleşmesini anlatır.
Romanın merkezinde Prens Nehlyudov vardır. Gençliğinde yaptığı bir hata, yıllar sonra karşısına Maslova olarak çıkar. Maslova artık mahkeme salonunda suçlanan bir kadındır. Nehlyudov ise kendi geçmişinin bu kadının hayatındaki payını fark ettiğinde, yıllardır kurduğu rahat ve ayrıcalıklı hayatın üzerine ilk kez gerçekten bakmaya başlar.
Asıl diriliş de burada başlar.
Nehlyudov’un yaşadığı değişim bir anda gerçekleşmez. Önce suçluluk gelir. Ardından utanç, vicdan ve sorumluluk duygusu… Fakat Tolstoy, pişman olmayı yeterli görmez. Çünkü insanın kendisini affetmesi, yaptığı yanlışı kabul etmesinden çok daha kolaydır. Gerçek değişim, insanın kendi rahatından vazgeçip başkasının acısına dokunmaya başladığı yerde ortaya çıkar.
Romanın en güçlü taraflarından biri de adalet sistemine yönelik eleştirisidir. Tolstoy, mahkemeleri, hapishaneleri ve bürokrasiyi anlatırken yalnızca bireysel suçları sorgulamaz; insanları suça, yoksulluğa ve çaresizliğe iten toplumsal düzeni de sorgular.
Bu nedenle Diriliş, yalnızca “bir adamın geçmişte yaptığı hatanın bedelini ödemesi” değildir. Daha büyük bir soru sorar:

Bence Tehlikeli Oyunların asıl meselesi oyun oynamak değil, insanın kendisine oynadığı oyunlardır.
Hikmet başkalarını kandırmaya çalışmaktan çok, zaman zaman kendi hayatının anlamını değiştirebilmek için kendisini kandırmaya çalışır.
Bu yüzden roman bana şu soruyu düşündürüyor:
İnsan gerçekten kendi hayatını mı yaşıyor, yoksa kendisinden beklenen hayatı oynuyor mu?
Belki de Hikmet'in en büyük çatışması budur.
Toplum ona bir rol vermiştir.

Bu eseri ilk kez 1988 yılında 1972 basımı olarak okumuştum


Werther neden bu kadar acı çeker?
Bence romanın en güçlü taraflarından biri burada.
Werther, duygularını biraz olsun azaltmayı değil, sonuna kadar yaşamayı seçer.

GAYA, ilk bakışta fantastik bir kurgu gibi görünse de, sayfalar ilerledikçe insanı kader, aşk ve fedakârlık üzerine düşündüren derin bir yolculuğa çıkarıyor.

Kitap, ölüm ve yeniden doğuş temasını klasik reenkarnasyon anlayışından farklı bir bakış açısıyla ele alırken, okuru "Sevmek bazen kavuşmaktan daha mı büyük bir anlam taşır?" sorusuyla baş başa bırakıyor.

En çok etkilendiğim şey ise, aşkın yalnızca mutlulukla değil, acıyla da anlam kazandığını anlatan satırlardı. Özellikle şu düşünce uzun süre benimle kaldı: İnsan bazen yaşadığı acıya rağmen, sevmiş olmanın kendisine bile şükredebilir.